Akkerbelt

Beheermaatregelen: Nostalgische graanakker of Vogelgraan


Excursie

Dinsdag 4 augustus organiseerde Agrarisch Collectief Waadrâne een excursie over de GLB-pilot Akkerbelt voor haar deelnemers en vertegenwoordigers van gemeente Noardeast-Fryslân en provinsje Fryslân. Voorzitter Hans Kroodsma gaf uitleg over de inhoud en het doel van de pilot en met welke beheerpakketten door Waadrâne hieraan gestalte wordt gegeven. Daarna volgde een bezoek aan de nostalgische graanakker (of vogelgraan) van Jan Riemersma aan de Nijtsjerksterwei in Nes.
  
Hieronder kunt u lezen en luisteren wat hierover in de pers is geschreven en gezegd.
Artikel op rtvnof.nl
Interview op RTVNOF
Artikel op nieuweoogst.nl
Artikel in Nieuwe Oogst

April 2020:
GLB pilot – Met regionaal maatwerk naar een groenere akkerbouw

De GLB-pilot Akkerbelt richt zich op de vergroening van het Europees Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) na 2021. Kerndoel van Akkerbelt is om met GLB-premies een vergroening te realiseren die voor boer, natuur en omgeving rendeert. Met ANOG aan kop werken binnen deze pilot 9 Nederlandse akkerbouwcollectieven (de ‘Akkerbelt’), waaronder Agrarisch Collectief Waadrâne, aan een gebiedsgerichte invulling van de vergroening. Deze zijn allemaal actief in de akkerbouwstrook die loopt van Zeeland naar Groningen.

Gebiedsgerichte invulling
Deze pilot stimuleert regionaal maatwerk, betere inpasbaarheid in de bedrijfsvoering, en betere ecologische resultaten van de vergroening. “De deelnemende collectieven hebben in 2019 eigen gebiedsplannen gemaakt met daarin specifieke vergroeningsdoelen en gewas- en bouwplanmaatregelen. Doelen en maatregelen zijn toegespitst op de eigen regio en grondsoort en afgestemd met akkerbouwers en gebiedspartners zoals lokale overheden, (r)LTO regio’s , terrreinbeheerders, waterschappen en overige partijen.”, aldus Marjon Schultinga (landelijk kernteam Akkerbelt).

Aan de slag
Akkerbouwers gaan in 2020 experimenteren met veldmaatregelen voortkomend uit de gebiedsplannen, en een deel van hen ook met een bijpassend puntensysteem. In het nieuwe GLB wordt de vergroening meer prestatiegericht vormgegeven als onderdeel van de zogenaamde ecoregeling, waarbij grondgebruikers de basispremie kunnen aanvullen (in het huidige GLB de vergroening). Marjon Schultinga daarover: “Binnen Akkerbelt wordt gekeken naar maatregelen die laagdrempelig én effectief zijn voor biodiversiteit, water, bodem, klimaat en/of landschap. De maatregelen moeten bijdragen aan maatschappelijke doelen en ook inpasbaar zijn voor de agrariër en een meerwaarde geven in de agrarische bedrijfsvoering.”
De gebiedsplannen uit 2019 leveren tezamen een lijst met zo’n veertig realistische vergroeningsmaatregelen. Elk collectief rolt een aantal van de regionaal gedefinieerde maatregelen uit. Enkele zijn: strokenteelt, akkerranden, doorzaai, slootbeheer en onderwerken van gehakseld stro.

Puntensysteem
Het toekennen van punten draagt bij aan de bewustwording en zegt iets over de impact van de maatregelen voor het milieu. Binnen één van de deelnemende Akkerbelt collectieven (FAC-Flevolands Agrarisch Collectief) wordt een puntensysteem ontwikkeld waarbij de deelnemers een vergoeding ontvangen op basis van het resultaat van het puntensysteem. De andere collectieven doen er ook (beperkt) ervaringen mee op. De kosten van de maatregelen zijn daarbij het uitgangspunt. Bij de toekenning van punten kan ook bewust een impuls gegeven worden aan maatregelen die bijdragen aan gebiedsgerichte impact.

Nieuwe GLB
Deze pilot is een van zeven landelijke pilots waarmee BoerenNatuur en LTO input verzamelen voor de Nederlandse invulling van de vergroening van het Europees Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) na 2021. ANOG is binnen de pilot de trekker en tevens deelnemend collectief in Groningen.
 
Wilt u meer weten over de pilot Akkerbelt neem dan contact op met Marjon Schultinga: mschultinga@anog.nl of Agrarisch Collectief Waadrâne: info@waadrane.frl
 
Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland
https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/rural-development.



November 2019:
Een nieuw pilotproject van Noordoost- tot Zuidwest-Nederland:
“Met regionaal maatwerk naar een groenere akkerbouw”


Waarom een pilotproject?
Er zijn tal van initiatieven om de akkerbouw te verduurzamen. De overheid bevordert dat door regelingen voor agrarisch natuurbeheer, bodem, water en natuurinclusieve landbouw. Ook het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) zet sinds enkele jaren in op vergroening, bijvoorbeeld door eisen te stellen aan gewasdiversiteit en het creëren van 5% ‘ecologisch aandachtsgebied’. De beleidsprikkels zijn echter beperkt afgestemd, zijn soms weinig effectief en bieden de akkerbouw weinig mogelijkheden tot maatwerk. Negen akkerbouwcollectieven hebben de handen ineengeslagen voor een landelijk pilotproject waarmee de kansen voor een ‘groenere’ akkerbouw veel beter worden benut dan nu. De pilot richt zich primair op de vormgeving van het nieuwe GLB dat vanaf 2021/2022 van kracht wordt en waarin Nederland meer ruimte krijgt om de vergroening doelmatig en ecologisch toepasbaar in te vullen.

Wie doen er mee?
De pilot speelt zich af in negen gebieden die tezamen een dwarsdoorsnede vormen van de Nederlandse akkerbouw, van Noordoost- tot Zuidwest-Nederland (zie kaart).
De invulling verschilt van gebied tot gebied. Trefwoorden daarbij zijn:

  • sterkere sturing op inhoud, situering en betaling van maatregelen op het gebied van biodiversiteit, landschap, bodem, water en klimaat;
  • betere integratie van vergroening en agrarisch natuurbeheer;
  • regionaal maatwerk met het oog op een effectievere vergroening en een betere inpasbaarheid in de bedrijfsvoering.

De pilot maakt onderdeel uit van zeven pilots, gecoördineerd door BoerenNatuur en LTO. De andere pilots vinden plaats in de Noordelijke Friese Wouden, Noordwest-Overijssel, het oostelijk zandgebied, Limburg en het westelijk veenweidegebied. LTO voert daarnaast een landelijke pilot uit.











Wat gaat er gebeuren?
Elk deelnemend collectief maakt een plan van aanpak voor de eigen regio. Hiertoe wordt een gebiedsproces doorlopen om te bepalen waarop de pilot zich richt en hoe het collectief de maatregelen gaat aansturen. Het gaat om (combinaties van) de volgende drie elementen:

  • Ontwikkelen en testen van een breed, op de regio toegespitst keuzemenu met vergroeningsmaatregelen. Door hieraan een uitgekiend puntensysteem te koppelen, kan worden getoetst of dit een model is dat past in het nieuwe GLB.
  • Oefenen met de teelt van natuurvriendelijke gewassen en het in praktijk brengen van natuurvriendelijke bouwplannen. Dit onderdeel onderzoekt de prikkels die nodig zijn om het bedrijfssysteem als geheel sterker te vergroenen.
  • Creëren van een effectieve ‘ecologische infrastructuur’ van landschapselementen, waterlopen, akkerranden en andere ‘lijnvormige’ elementen. Streven is om zo een dooradering van 5 à 10% van de gebiedsoppervlakte te realiseren. Daarvan profiteren bijvoorbeeld akkervogels, insecten en waterkwaliteit. Dit onderdeel onderzoekt wat er nodig is om een effectieve dekkingsgraad te organiseren.

Daarnaast verkennen de pilots welke maatregelen sturing nodig hebben om effectief te zijn, hoe die sturing het best gestalte kan krijgen en hoe de rol van collectieven in het nieuwe GLB het best kan worden ingevuld.

Looptijd
De pilot loopt twee jaar: van februari 2019 tot en met maart 2021; in 2020 zal het volledige scala aan maatregelen worden uitgerold.

Klik op onderstaande links voor meer informatie:
Website Toekomst GLB
Ga voor groen rendement!
Begrenzing gebied Nes-Wierum
Begrenzing gebied Paesens-Lioessens

Werkgroep Akkerbelt
Reinskje Brandsma
Pyt Sipma
Corrie Terpstra